Print:

6 need-to-knows over smart contracts

Lynsey Dubbeld, Contentstrateeg

LinkedIn profiel

De opmars van smart contracts – slimme overeenkomsten die worden vastgelegd in een blockchain – heeft gevolgen voor het werk van talloze beroepsgroepen. Ook de juridische praktijk kan er niet omheen. Wat moeten juristen ervan weten? Hierbij de 6 need-to-knows over smart contracts.

1. Wat zijn smart contracts precies?

“De meest interessante toepassing van blockchaintechnologie”. Zo noemt Renz Millenaar van Axveco smart contracts. Een smart contract is simpel gezegd een overeenkomst die niet op papier wordt aangegaan, maar in computertaal wordt vastgelegd. Een cruciaal vraagstuk voor juristen is of een smart contract ook een juridisch geldige overeenkomst is – en zo ja, wat dit betekent voor de overeenkomsten die juristen opstellen en uitvoeren.

Juridische Implicaties van Blockchain | IIR

 

Smart contracts zijn niet per definitie slim – en het gaat ook niet noodzakelijkerwijs om juridische overeenkomsten. In principe kan namelijk elke (bepaling uit een) overeenkomst die kan worden voorgeprogrammeerd in een computerprogramma worden vervangen door een smart contract. Bij smart contracts gaan de contractpartijen een overeenkomst aan via onwijzigbare computercodes op een blockchain. Dankzij blockchaintechnologie kan het slimme contract er voor zorgen dat een transactie of afspraak automatisch wordt uitgevoerd, als aan de voorgeprogrammeerde voorwaarden is voldaan.

2. Hoe werken smart contracts eigenlijk?

Smart contracts maken gebruik van blockchaintechnologie. Een blockchain is een keten van data-elementen, waaraan de deelnemers informatie kunnen toevoegen die vervolgens decentraal, onomkeerbaar en versleuteld wordt vastgelegd. Elke deelnemer ontvangt een realtime kopie van de volledige blockchain. Een wijziging is daardoor alleen mogelijk als alle betrokkenen daaraan mee doen. Met andere woorden: niet een jurist, notaris, bank of andere trusted third party controleert de juistheid van de informatie, maar uitsluitend deelnemers aan de blockchain.

3. Welke voorbeelden van smart contracts zijn er?

Een smart contract kan in verschillende juridische domeinen worden ingezet: van het privaat- en bestuursrecht tot het strafrecht. De verschijningsvormen verschillen. Zo kan een smart contract worden ingezet om een schenking uit te voeren, een vergunning te verlenen, een boete te innen of een vergoeding te betalen. Zo biedt Decibel.live een dienst die live de geluidsoverlast in een gebied meet. Overstijgt het geluidsvolume de vooraf bepaalde norm, dan krijgen omwonenden direct compensatie.

Er zijn steeds meer praktijkvoorbeelden van smart contracts. Denk aan een contract dat regelt dat particulieren stroom van zonnepanelen aan het elektriciteitsnet leveren. Of een code die de doelstellingen van subsidies vastlegt, zodat dat het geld op de juiste plek belandt. IBM en RDW experimenteerden al met smart contracts om de verzekeringsclaims van gestolen fietsen af te handelen. Ook bij het verwerken van declaraties in de zorg kunnen smart contracts uitkomst bieden.

Volgens Eelke Toonstra van Medicit is de financiële afhandeling van Diagnose Behandel Combinaties (DBC’s) een van de belangrijkste toepassingen van smart contracts in de zorg. “Een blockchain kan voor instanties makkelijk vastleggen welke zorg er wordt ingekocht of verdeeld. Als je zo’n horizontaal toezicht centraal kunt vastleggen hoef je niet achteraf te controleren.”

4. Wat zijn de voordelen van smart contracts voor de juridische praktijk?

Smart contracts kunnen de uitvoering van contracten eenvoudiger en sneller maken. Het is bijvoorbeeld mogelijk om automatisch te reageren op actuele ontwikkelingen. Als omstandigheden veranderen en er daarom nieuwe afspraken gelden, dan kan het slimme contract dat automatisch doorvoeren, zonder tussenkomst van een derde partij.

De zelfstandige werking van smart contracts levert een ander voordeel op: kostenefficiëntie. De automatisering vermindert nu eenmaal papier- en mensenwerk. Paul Bessems van Weconet Technology voorspelt bijvoorbeeld dat huizenverkoop straks dankzij blockchaintechnologie zonder Kadaster, notaris, makelaar of bank kan plaatsvinden.

Daarnaast beloven smart contracts meer veiligheid. Met blockchain als de onderliggende technologie is de kans namelijk klein dat iemand het transactieproces kan veranderen of verstoren. Transacties die volledig automatisch worden uitgevoerd, zijn namelijk niet door een afzonderlijke partij terug te draaien.

5. Wat zijn de nadelen van smart contracts?

Smart contracts zijn een veelbelovende toepassing van blockchain, maar kennen nog wel de nodige uitdagingen. Zo is er nog geen eenduidige wetgeving over de juridische status van dit soort overeenkomsten. In hoeverre zijn complexe wet- en regelgeving en contractuele verplichtingen te vertalen in een programmacode? Is het gros van de juridische zaken wel automatisch af te handelen?

Daarnaast is de technologie nog volop in ontwikkeling en hebben veel pilots nog niet het stadium van best practice bereikt. Mede daardoor loopt de praktijk tegen een aantal uitvoeringsproblemen aan. Bijvoorbeeld als het gaat om de wijziging van een contract. Omdat blockchain uitgaat van het principe van onomkeerbaarheid, is een smart contract niet makkelijk aan te passen. Er moet dan ook vooraf worden nagedacht over juridische (on)mogelijkheden om contracten automatisch te wijzigen en de gevolgen daarvan ongedaan te maken, waarschuwt de Dutch Blockchain Coalition in een verkenning van de wet- en regelgeving rond smart contracts.

6. Wat staat juristen nu te doen?

Het onderwerp smart contracts is (technisch) complex en er bestaan veel visies en misvattingen over. Zo zijn er diverse soorten blockchain, waarvan de juridische implicaties verschillen. Juristen staan voor de uitdaging om de achtergrond en werking van smart contracts te begrijpen en duiden. Zoals Renz Millenaar van Axveco stelt: “Van een nieuwe generatie juridisch professionals wordt deskundigheid verwacht op drie vakgebieden: informatietechnologie, businessmodellen en wet- en regelgeving. Juridisch professionals zullen zich dus zowel moeten verbreden als verder specialiseren. Ze moeten niet alleen een diepgaande kennis hebben van legal, maar ook van de business van de klant alsmede van de technische aspecten – tot aan het opstellen van een smart contract middels programmeercode in plaats van natuurlijke taal.”

Wilt u meer weten dan deze 6 need-to-knows over smart contracts? Ga zelf programmeren tijdens de training Programmeren voor Juristen.  

Programmeren voor Juristen | IIR

 

Meer informatie?

Laat uw e-mail achter en ontvang de brochure direct in uw mailbox.

Wij gebruiken cookies om IIR.nl gemakkelijk te maken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten