Print:

Werken aan dataprotectie: een onzinbaan?

Bijna de helft van al het werk dat in de westerse maatschappij wordt verzet zou behoren tot de zogenoemde onzinbanen. Doen ook privacyprofessionals werk waaraan de samenleving naar eigen zeggen totaal geen behoefte heeft?

Vooral in het management, de financiële en juridische dienstverlening, communicatie, marketing en administratie zijn bullshit jobs oververtegenwoordigd. Het gros van de werknemers in deze sectoren ervaart het werk als zinloze tijdsbesteding waaraan de samenleving in feite geen behoefte heeft. Dat is de stelling van de Amerikaanse antropoloog David Graeber, die in 2013 in een essay de term bullshit jobs introduceerde. Een bullshit job is in zijn definitie “een vorm van betaald werk die zo volkomen zinloos, overbodig of schadelijk is dat zelfs de werknemer het bestaan ervan niet kan rechtvaardigen, hoewel de werknemer zich, als onderdeel van de arbeidsvoorwaarden, verplicht voelt om te doen alsof dit niet het geval is.”

Werken aan dataprotectie: een onzinbaan?

Betekenisvol werk

Dertig tot veertig procent van de werkende bevolking zou een onzinbaan hebben. Graeber baseert dit getal op een tweetal onderzoeken, die in Groot-Brittannië en Nederland zijn uitgevoerd. Onderzoek van Robert Dur van de Erasmus Universiteit en Max van Lent van Universiteit Leiden in meer dan veertig westerse landen concludeert daarentegen dat 25 procent van de mensen de banen die ze doen nutteloos vindt. 8 procent van de ondervraagden vindt dat hun baan geen bijdrage levert aan de maatschappij. Daarnaast is er nog eens 17 procent die erover twijfelt. In een andere studie geeft vijf procent van alle werkenden in Nederland aan te twijfelen aan het belang en de betekenis van zijn of haar werk. Uit deze statistieken blijkt verder dat onder meer mannen, jongeren en mensen met een flexibel arbeidscontract relatief negatief zijn over hun werk. Dit geldt vooral voor de sectoren landbouw, transport, dienstverlening en hospitality.

Hoewel over de omvang van het fenomeen dus de nodige discussie is, raakt Graeber een gevoelige snaar. Zijn essay werd miljoenen keren bekeken en zijn boek “Bullshit Jobs: A Theory” is een internationale bestseller. We hebben het allemaal druk, maar kennelijk vragen we ons ook massaal af hoe zinvol en productief ons werk eigenlijk is.

Flunkies, goons en box tickers

Voelen privacyprofessionals zich ook aangesproken als we het hebben over onzinbanen? Graeber onderscheidt vijf soorten werknemers met een onzinbaan. Zo zijn er de flunkies, de receptionisten en administratieve medewerkers die vooral bezig zijn om hun superieuren het gevoel te geven dat ze belangrijk zijn. Ook de goons – lobbyisten, advocaten, telemarketeers en PR-specialisten die zich agressief opstellen namens hun opdrachtgevers – spreken tot de verbeelding. En wie kent niet de box tickers, (kwaliteits)managers die vooral druk zijn met checklists, rapportages en ander papierwerk? Maar data protection officers worden in de voorbeelden van Graeber zeker niet genoemd.

De waarde van privacy

Gezien het maatschappelijke sentiment over privacy lijkt het vanzelfsprekend dat data protection officers hun werk als zeer waardevol ervaren. Maar liefst 94 procent van de Nederlanders maakt zich zorgen over de bescherming van persoonsgegevens, blijkt uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens. Datalekken en andere incidenten met persoonsgegevens roepen steevast publieke verontwaardiging op. Ook nieuwe wet- en regelgeving, waaronder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en – straks – de ePrivacy Verordening, onderstrepen dat privacy een grondrecht is dat actueler is dan ooit. Bovendien kunnen dataprotectie en compliance organisaties concrete meerwaarde opleveren. Bijvoorbeeld als het gaat om innovatie, efficiëntie en consumentenvertrouwen.

Zendingswerk

Misschien is de grootste uitdaging voor privacy officers en FG’s wel om anderen ervan te overtuigen dat hun werk geen onzin is. Over de administratieve lasten van de AVG wordt vaak geklaagd. Professionals die werk maken van compliance wordt nogal eens verweten een tick-box mentality te hebben. Privacyprofessionals hebben dan ook regelmatig zendingswerk te doen, om mythes en misverstanden over dataprotectie en AVG-compliance weg te nemen.

Steun vanuit het management is hierbij onmisbaar. Dat besef lijkt er op managementniveau steeds meer te komen. Ernst-Jan Stigter, algemeen directeur van Microsoft Nederland, zei bijvoorbeeld in een interview dat zingeving een kernopgave is voor het leiderschap van de toekomst. “Wat ik denk dat leiderschap in de toekomst betekent is: het belang van betekenis te gaan vormen. Het vormen van een visie. Want die samenhang hebben jouw medewerkers nodig om de knopen te kunnen gaan verbinden. Een leider moet het vermogen hebben om te verbinden, om te inspireren en te communiceren.” De communicatie over de waarde van dataprotectie en het belang van privacy officers mag daar dus best bij horen.

Diepgang geven aan je werk als privacyprofessional? Volg de praktijkcursus Privacy Officer 2.0, de cursus FG in de publieke sector, of ga voor de beroepsopleiding Certified Data Protection Officer (CDPO).

Alle opleidingen in 1 gids?

Laat uw e-mail achter en ontvang de opleidingsgids direct in uw mailbox.