Print:

Vier visies op de toekomst van privacy en dataprotectie

Redactie IIR, Trainingen & Conferenties

LinkedIn profiel

In de alledaagse hectiek komen we er niet altijd toe om stil te staan bij de kansen en uitdagingen die de toekomst gaat brengen. Vier inspirerende perspectieven op privacy en dataprotectie van professionals die een blik op de toekomst werpen.

Onze hersenen onder een vergrootglas

Het is geen nieuws meer dat we – vaak zonder dat we ons ervan bewust zijn – steeds meer sporen achterlaten in cyberspace. Ons gebruik van smartphones, sociale media en cloudcomputing is immers zelden anoniem: we delen al snel persoonlijke gegevens over de plekken die we bezoeken en de onderwerpen die ons interesseren. Privacyvoorvechters vinden deze ontwikkeling uiterst zorgwekkend. Maar er liggen nog andere verontrustende scenario’s in het verschiet, als we Richard van Hooijdonk mogen geloven. Volgens de futurist is gedachtenlezen steeds meer een reële optie. De razendsnelle ontwikkelingen in neurotechnologie zorgen er namelijk voor dat onze hersenactiviteit kan worden gemeten, gemonitord en gecodeerd, hetgeen inzichten oplevert over bijvoorbeeld onze mentale gesteldheid en koopintenties.

Het fenomeen dat Van Hooijdonk beschrijft staat niet alleen op gespannen voet met het klassieke idee dat onze gedachten tot het privédomein behoren. Het roept ook de vraag op, of de data uit neuro-imaging zouden kunnen worden gehackt. De onderzoekers Marcello Ienca & Roberto Andorno pleiten om die redenen al voor een nieuwe categorie mensenrechten, die bescherming biedt aan onze cognitieve vrijheid, mentale privacy en geestelijke integriteit.

Keurmerk voor connected devices

Klinken de voorspellingen van Van Hooijdonk als onwaarschijnlijke toekomstmuziek? Feit is dat de digitale ontwikkelingen razendsnel gaan. Dat betekent dat het vroegtijdig nadenken over de mogelijke negatieve impacts bepaald geen overbodige luxe is. Vooral niet in Nederland. Als een van de meest digitale landen ter wereld is Nederland nu eenmaal een dankbaar doelwit voor aanvallen, stelde cybersecurity expert Ronald Prins bij de uitreiking van de Beste IT Professional van 2017. “Omdat we heel digitaal zijn, krijgen we de grootste klappen. En daarom moeten we heel goed nadenken en snel antwoorden vinden.” De winnaar van de award, software-ontwikkelaar Jasper Roel, gaf een van die antwoorden. Hij pleit voor een keurmerk voor connected devices.

Privacy Officer 2.0 | IIRNu al zijn in het gemiddelde huishouden allerlei smart devices in gebruik – van de slimme thermostaat en smartwatch tot de robotstofzuiger en slimme koelkast. Al deze apparaten wisselen onderling gegevens uit om deze vervolgens te combineren met andere databronnen. En in de toekomst zal het Internet of Things alleen maar meer apparaten verbinden. Met alle gevolgen van dien voor verwerkingen van persoonsgegevens. “Maar zeker niet iedereen heeft verstand van wat er met die data gebeurt. Van zeventien miljoen mensen kun je niet verwachten dat ze het goed doen, en daarom moeten ISP’s ons helpen,” aldus Roel. Internetproviders kunnen bijvoorbeeld verdacht internetverkeer monitoren en signaleren. Daarnaast spelen zij een sleutelrol in de ontwikkeling van standaarden voor veilig dataverkeer in het Internet of Things. Roel stelt voor dat de industrie en overheid gezamenlijk invulling geven aan een keurmerk voor connected devices. Daarin zouden bijvoorbeeld regels worden opgenomen over veilige wifi-verbindingen en sterke authorisatiemechanismen. Volgens Roel kunnen we met de standaarden gerust de internationale markt veroveren. Op die manier maken we eerst onze huishoudens veilig, en daarna Nederland, Europa en misschien zelfs wel de hele wereld.

Horizontale privacy in de schijnwerpers

In de discussie over dataprotectie gaat het vaak over wat we verticale privacy zouden kunnen noemen: de manier waarop bedrijven en overheden omgaan met de persoonsgegevens van burgers. Maar de ontwikkelingen in de zogenoemde horizontale privacy – dat gaat over hoe consumenten elkaar onderling in het oog houden – zijn volgens het Rathenau Instituut minstens zo zorgwekkend. Camera’s en apps met gezichtsherkenning, augmented reality, emotieherkenningstechnologie, civiele drones en dashcams – het zijn allemaal voorbeelden van (toekomstige) technologieën waarmee anderen of wijzelf ons leven in beeld brengen. Het instituut, dat onderzoek doet naar maatschappelijke aspecten van wetenschap, innovatie en nieuwe technologieën, waarschuwt dat hiermee niet alleen de bescherming van persoonsgegevens op het spel staan, maar ook waarden zoals autonomie en veiligheid.

Het Rathenau Instituut schetst verschillende scenario’s om de risico’s te verkleinen. Het onderscheidt drie soorten oplossingsrichtingen: juridische normen, burgerschapsinitiatieven en technologische maatregelen. Op al deze vlakken liggen concrete voorstellen in het verschiet. Zo pleit het Rathenau Instituut voor zorgplichten voor bedrijven die surveillancetechnologie leveren, rechten die het mogelijk maken dat burgers kunnen profiteren van de zegeningen van technologie én tegen de risico’s zijn beschermd, en online platforms die internetgebruikers netiquette bijbrengen. Deze thema’s zet het instituut de komende periode nadrukkelijk op de agenda. Want: “In onze data-gedreven wereld worden we gemonitord, geanalyseerd en beïnvloed. Dat dat niet zonder gevolgen blijft wordt steeds duidelijker en de noodzaak tot bewustwording hiervan steeds urgenter.”

De privacyprofessionals van de toekomst

“We creëren met elkaar in de wereld jaarlijks vele zettabytes aan data. Dat zijn echt heel veel data. Moderne ICT maakt van deze stuwmeren van persoonsgegevens in a split second persoonsprofielen aan de hand waarvan de computer beslist of voorspelt of u wel of niet een gevaar voor de openbare orde bent, wel of niet een hypotheek aangeboden kan krijgen, en wel of niet vroegtijdig dood gaat. Technologische ontwikkelingen als deze plaatsen de hedendaagse privacyprofessional voor immens grote uitdagingen.” Dat schreef Peter van Schelven, legal counsel en hoofddocent van de IIR-opleiding Certified Data Protection Officer, in een artikel over wat hij omschrijft als “de wapenwedloop tussen technologie en privacy”.

De privacy officer van de toekomst is volgens Van Schelven een duizendpoot die oog heeft voor de risico’s en kansen van ICT én voor het belang en de waarde van dataprotectie. Privacyprofessionals zijn als geen ander in staat om expertise op het vlak van wet- en regelgeving te combineren met kennis over de inhoud en impact van technologische ontwikkelingen zoals big data, het Internet of Things, profiling en cloudcomputing. “Het vak van de privacyprofessional is geëvolueerd van stafmedewerker naar dat van iemand die in het hart van de bedrijfsvoering van zijn of haar organisatie opereert. Een sleutelfiguur in de besluitvorming over product- en dienstenontwikkeling, marketing, in- en verkoop, HRM en ICT. Gewapend met kennis, vaardigheden, enthousiasme en doorzettingsmacht is hij of zij een centraal persoon in de vormgeving van interne bedrijfsprocessen en ketensamenwerking. Maar die uiteindelijk ook oog heeft voor de belangen van de burger, om wie privacy uiteindelijk draait.” Schelven durft hierover zelfs een voorspelling aan: het vak van privacyprofessional zal over vijf jaar fors hoger op de maatschappelijke ladder staan.

Als privacy professional ook voorbereid zijn op de toekomst? Volg de vierdaagse praktijkcursus Privacy Officer 2.0 van IIR.

Privacy Officer 2.0 | IIR

 

Meer informatie?

Laat uw e-mail achter en ontvang de brochure direct in uw mailbox.

Wij gebruiken cookies om IIR.nl gemakkelijk te maken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten