Print:

Risicomanagement na Basel 3

Martijn de Groot, Associate Director

LinkedIn profiel

Basel 3 is met de zogeheten ‘Final Reform’ van december 2017 (in de volksmond ook wel Basel 3.5 of Basel 4 genoemd) zo goed als af. Wat staat de banken in de komende jaren verder nog te wachten? Martijn de Groot, Senior Manager bij Zanders, vertelt.

Komen de banken nu eindelijk in wat rustiger vaarwater?

“Nou, zo snel gaat dat niet. Er staan nog een paar dingetjes open in de Basel 3-regels, omdat de BCBS een aantal besluiten heeft uitgesteld. Dit betreft onder andere de P&L-attributietest binnen FRTB en de behandeling van sovereign risk. Daarnaast moet de EU nog de CRR en CRD aanpassen zodat alle Basel regels ook daadwerkelijk wetgeving worden. Vervolgens moet de boel nog worden geïmplementeerd, getest en gevalideerd. Afgesproken is dat op 1 januari 2021 banken alle Basel 3-regels moeten toepassen. Ondanks dat de nieuwste onderdelen niet heel geavanceerd zijn, is er toch veel werk aan de winkel voor de banken om aan alle nieuwe eisen te voldoen. Hiermee zijn de risicomanagementafdelingen, waaronder modelvalidatie, de komende jaren nog wel zoet. Als je daarnaast nog de toenemende toezichtsdruk meeneemt, inclusief de aanhoudende stroom aan on-sight inspecties, dan blijft de risicomanagementafdeling de komende jaren verzekerd van meer dan voldoende werk. En los van regelgeving staat de bancaire sector, en risicomanagement in het bijzonder, nog veel meer veranderingen te wachten.”

Je bedoelt waarschijnlijk de Fintech ontwikkelingen?

“Fintech, machine learning, API’s, cloud computing, big data, robotic process automation: risk management krijgt de hele ‘Tech-bingokaart’ moeiteloos vol. Veel van deze ontwikkelingen kunnen een bank helpen om kosten te reduceren en de winstgevendheid te verbeteren. Dat is in de huidige tijd van hogere kapitaalseisen ook hard nodig. Maar om de mogelijkheden van deze ontwikkelingen goed op waarde te kunnen schatten en efficiënt in te zetten, is het wel belangrijk om deze termen goed uit elkaar te houden.”

Was Fintech niet juist de overkoepelende term voor al deze ontwikkelingen?

“Fintech zie ik vooral als de technologie om klanten te bereiken: de apps en andere technologieën die het mogelijk maken dat nieuwe toetreders razendsnel een positie kunnen verwerven op de markt, vaak op het gebied van betalingsverkeer, sparen of voor het ondersteunen bij het afsluiten van leningen. Twee studenten op een zolderkamer in Verweggistan kunnen een baanbrekende oplossing ontwikkelen en wereldwijd uitrollen. Fintech vindt zijn plaats vooral in de acquisitie en het bedienen van klanten; in zeer beperkte mate gaat het echt om aannemen en uitlenen van geld. Het lijkt erop dat banken dit een aantal jaren hebben aangekeken, maar zij zijn nu ook druk bezig met het ontwikkelen en opkopen van interessante initiatieven. Dit kan tot kostenbesparingen leiden, maar ook nieuwe kansen bieden en producten opleveren.”

Maar wat is het effect van Fintechs op risicomanagement?

Basel 4 & CRR2 event | IIR“Over de gehele markt verandert er niet veel qua risico. Er blijft iemand met het kredietrisico, er blijft renterisico te meten en te managen, net als valutarisico, operationele risico’s en liquiditeitsrisico. De partij die het risico draagt, verandert wellicht. De vraag is ook hoe (snel) de toezichthouder inspringt op nieuwe toetreders. Vervaagt de grens wat een bank is en wat niet? De rol van de traditionele bank wordt misschien tot een kleiner deel van het proces beperkt – bij wijze een soort administratieve rol zonder het directe klantcontact. Maar ik denk dat de banken zo’n grote voorsprong hebben op het gebied van risicomanagement, dat zij nog lange tijd veel, zo niet alle, risico’s blijven dragen.”

Wat wordt dan wel de grote verandering die risicomanagement staat te wachten?

“Big data, de enorme hoeveelheid gegevens van bekende en onbekende bronnen en de snelheid waarmee het beschikbaar wordt. Dat zal het risicomanagementvakgebied doen veranderen. Er is informatie waar wij het bestaan en de locatie niet van weten, maar waar we wel bij kunnen en die waarde kan toevoegen aan goed risicomanagement. Het verzamelen van deze data en het omvormen tot relevante informatie en risicoparameters gaat in de komende jaren significant veranderen – zeker ten opzichte van de tijd toen ik nog studeerde en je met een beperkt lijstje met datapunten in Excel aan de slag ging.”

Welke rol gaat machine learning hier in spelen?

“Machine learning (ML) is een deelgebied van kunstmatige intelligentie die de risicomanager kan ondersteunen. Het klinkt wellicht beangstigend om zelflerende processen op de stoel van de risicomanager te zetten, omdat veel ML-toepassingen een hoog black box-gehalte hebben. Maar als je ze op de juiste manier opzet en toepast, zal het een verrijking zijn van de risicomanagementfunctie.”

Hoe dan?

“ML is binnen risicomanagement niet heel anders dan al bestaande statistische technieken op een andere manier toepassen. Samen met de sterk toegenomen computerkracht en rekensnelheid, kunnen met ML veel meer verbanden, patronen, relaties en andere statistische informatie uit de data worden gehaald. Deze kennis kunnen we gebruiken tijdens de modelontwikkeling. Je kan bijvoorbeeld een model (dus zonder ML) ontwikkelen voor het dagelijkse gebruik, gebaseerd op de keuzes van het ML-model. Het ML-model laten we dan naast het basismodel werken. Op het moment dat de uitkomsten uit het ML-model materieel van het officiële model gaan afwijken, dan is er reden voor verdere analyse. Er is dan namelijk informatie in de data die leidt tot andere conclusies dan op basis van meer historische data – althans, volgens het ML-model. Dit kan dan een reden zijn voor een herkalibratie van de parameters van het officiële model of een modelaanpassing. Op deze manier kan risicomanagement beter garanderen dat de gebruikte modellen up-to-date zijn. Niet langer rigide elk jaar een herkalibratie van het bestaande model uitvoeren, maar direct een onderzoek starten als het ML-model hier aanleiding toe geeft. Dit verlaagt ook het modelrisico. Modelvalidatie zou op een soortgelijke manier te werk kunnen gaan.”

Kunnen we op termijn de gehele menselijke betrokkenheid bij risicomanagement weghalen?

“Het menselijke aspect, zoals het boerenverstand of de expert judgement blijft van essentiële waarde in het opstellen van risicomanagementmodellen en bij de dagelijkse uitvoering. Vandaar dat ik terughoudend ben met het direct toepassen van zelflerende modellen. Er zijn echter toepassingen binnen risicomanagement waar ML-modellen wel direct kunnen worden ingezet. Early warning processen op het gebied van kredietrisico of credit card-fraude zijn hier uitermate geschikt voor. Als je model goed is ingericht, zullen ‘missertjes’ moeten leiden tot een verbetering van het model, zodat een soortgelijk incident volgende keer wel tijdig wordt gedetecteerd.”

Hoe zal dit de regelgeving beïnvloeden in de toekomst?

“In de toekomst hebben de centrale banken alle portefeuillegegevens van banken in handen. Anacredit draagt hier ook aan bij. Als de centrale banken willen, dan kunnen zij straks zelf alle berekeningen en modellering doen die de regelgeving nu van de banken vereist. En dat gaan zij ook doen, daar ben ik van overtuigd. Dat dit ook de regelgeving zal doen veranderen, lijkt mij helder. Maar hoe en in welke vorm, dat zal moeten blijken. Wellicht dat we straks weer teruggaan naar wat beknoptere wetgeving en dat het prudentiële toezicht zich meer zal richten op scenario’s en stress tests om aan te tonen dat een bank solvabel is.”

De post-crisis hervormingen zijn af, wat is de werkelijke impact op uw businessmodel? Ontdek het op het Basel 4 en CRR 2 Event en discussieer mee met Martijn de Groot en andere Basel experts.

Basel 4 en CRR2 event | IIR

 

Meer informatie?

Laat uw e-mail achter en ontvang de brochure direct in uw mailbox.

Wij gebruiken cookies om IIR.nl gemakkelijk te maken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten