Print:

PGS15: veranderend polderlandschap

Frank Lelieveld , Industrial safety consultant

LinkedIn profiel

“Denkend aan Holland zie ik breede rivieren traag door oneindig laagland gaan.” Wie aan Nederland denkt, denkt aan polderlandschappen. Ook in onze cultuur is het polderlandschap stevig ingebed. De totstandkoming van de PGS-richtlijnen is hiervan een mooi voorbeeld. In de loop der jaren is het polderlandschap van de PGS echter wel veranderd, schrijft Frank Lelieveld, die in de werkgroep zat voor de PGS15 nieuwe stijl en werkzaam is bij de afdeling Industriële Veiligheid van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.

 Van CPR naar PGS

Toen in 1986 de Rijn als gevolg van een incident in Zwitserland rood kleurde, hadden bedrijven en overheden één gedachte: dat nooit meer! En Nederland zou Nederland niet zijn als we daar geen aanpak conform het poldermodel voor bedachten: zet deskundigen van overheid en bedrijfsleven aan tafel en laat hen gezamenlijk maatregelen voor een veilige opslag van gevaarlijke stoffen op papier zetten.

En zo was de Commissie van Preventie van Rampen (CPR) geboren. Een grotere omslag dan de naamsverandering van CPR naar PGS (Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen) was dat de PGS documenten tot Best Beschikbare Techniek (BBT) werden bestempeld en daarmee ook een hardere link met de wetgeving kregen. Het was niet langer een handzaam boekje waar bedrijven en medewerkers van overheidsorganisaties gebruik van konden maken bij een vergunning, maar het gebruik hiervan werd min of meer een verplichting. Afwijken werd steeds lastiger.

Het werk van de PGS teams was niet langer het simpelweg kennis op papier zetten, maar bestond meer en meer uit het wikken en wegen van ieder woord. In hoeverre kon dit verkeerd door adviesbureaus, bedrijven of overheden worden uitgelegd? De techneuten maakten aan de PGS tafel vaak plaats voor lobbyisten. En het samen slimme dingen op papier zetten maakte plaats voor eindeloze discussies en non-consensuspunten.

Een behoorlijke cultuurverandering dus ten opzichte van het begin van het CPR tijdperk. Er ontstonden diepe kloven in het polderlandschap van de PGS.

Overgang naar PGS15 nieuwe stijl

Met de komst van de Omgevingswet en het Bal (Besluit activiteiten leefomgeving) en daarmee samenhangend de zogenaamde PGS nieuwe stijl ontstaat weer een verandering in het polderlandschap. De invloed van de ministeries was bij de totstandkoming van de PGS-en nieuwe stijl duidelijker merkbaar. Zowel bedrijfsleven als overheidspartijen binnen de PGS-teams kregen het gevoel dat hun invloed binnen de PGS-reeks steeds beperkter werd. Het gevoel overheerste dat van buitenaf werd bepaald wat in ‘hun’ PGS moest komen te staan. Het vertrouwen van bedrijven in ‘de overheid’ begon te verdwijnen.

Ook het resultaat was niet wat men ervan verwacht had. Het idee achter de PGS nieuwe stijl leek mooi: er zou een meer risicogerichte PGS reeks komen, waarmee zowel overheid als bedrijfsleven meer handvatten zou hebben om te motiveren hoe om te gaan met afwijkende situaties. De praktijk is dat veel PGS richtlijnen dikker en minder goed leesbaar zijn geworden.

Samen naar een nieuwe werkelijkheid

Je zou bijna verwachten dat de bij de PGS aangesloten partijen hun geloof in de PGS-reeks verloren. Toch blijkt dit niet het geval te zijn. Alle aangesloten partijen, overheid en bedrijfsleven geloven nog steeds in de kracht van de PGS: partijen van overheid en bedrijfsleven die met elkaar aan tafel zitten en hun kennis bundelen om een werkbare richtlijn op papier te zetten zodat Nederland veiliger wordt. Goede discussies zijn daarbij niet alleen onvermijdbaar, maar ook een absolute noodzaak om het juiste op een juiste wijze op papier te zetten. De uitdaging is daarbij om niet in de eigen loopgraaf te blijven zitten met de hakken stevig in het zand, maar om hier uit te klimmen. Je moet elkaar opzoeken. Elkaars standpunten niet alleen aan te horen, maar ook de achtergrond ervan te begrijpen.

We hebben op dit moment te maken met een wezenlijk ander polderlandschap. Een nieuwe werkelijkheid. Niet alleen de energietransitie, de komst van de Omgevingswet en het Bal hebben een invloed op hoe wij tegen PGS-richtlijnen aan moeten kijken, maar zeker ook de gevolgen van de coronacrisis en het schip in het Suezkanaal, waarvan we voorlopig nog de gevolgen ondervinden.

Overheden hebben meer dan ooit de ervaringen van bedrijven nodig om te weten waar we als Nederland tegenaan lopen in deze bijzondere tijd. Bedrijven hebben zeker nu behoefte aan een overheid die bereid is mee te denken en met hen naar oplossingen te zoeken. Kan de PGS nieuwe stijl ons daarbij helpen? The proof of the pudding is in the eating.

Nationaal Congres BRZO

Wilt u meer horen over de PGS’sen? Tijdens het Nationaal Congres BRZO op 4 november 2021 geeft Frank samen met Hoi-Yee Man (Senior adviseur HSE bij Sweco) een sessie over de PGS15, waarbij Frank verder zal toelichten hoe deze nieuwe stijl tot stand is gekomen. Ook zal er tijdens de sessie het gesprek worden aangegaan met het publiek over de praktijktoepassing van de PGS15 en is er ruimte voor vragen.

Verder lezen?

Laat uw e-mail achter en ontvang de brochure over het nationaal BRZO congres direct in uw mailbox.