Print:

Gegevensuitwisseling in de zorg: het belang van de waaromvraag

Lynsey Dubbeld, Contentstrateeg

LinkedIn profiel

Leon Haszing | IIRNieuwe ontwikkelingen in de wet- en regelgeving voor privacy. De beloften van blockchain en big data. De groeiende aandacht voor e-health en werken in de cloud. Er zijn genoeg redenen om stil te staan bij de kansen en uitdagingen van gegevensbescherming in de zorg. In de driedaagse praktijkcursus Gegevensuitwisseling in de zorg komen theorie én praktijk aan bod. Docent Léon Haszing, privacyfunctionaris van het Radboud UMC, vertelt in zijn bijdrage aan de cursus over de noodzaak van een gedegen probleemanalyse.

Hoe kan de zorg de kansen van nieuwe technologische ontwikkelingen benutten en tegelijkertijd zorgvuldig met persoonsgegevens omgaan? Het is een centrale vraag in de driedaagse praktijkcursus Gegevensuitwisseling in de zorg. In de cursus komen actuele juridische en technische ontwikkelingen aan bod, inclusief de consequenties voor bijvoorbeeld kwaliteitsbeleid, informatiebeveiliging, communicatie en onderzoek.

“Het is essentieel om goed na te denken over de noodzaak van allerlei gegevensverwerkingen – en niet alleen maar iets te doen omdat het technisch kan, of omdat de patiënt toestemming heeft gegeven”, zegt Léon Haszing, die sinds 2010 privacyfunctionaris is bij het Radboud UMC en op persoonlijke titel meewerkt aan de cursus Gegevensuitwisseling in de zorg. Eerder werkte hij als IT auditor bij het ziekenhuis – een rol waarin hij vooral met de technische kant van gegevensbescherming te maken had.

De waaromvraag

“Er is tegenwoordig juridisch en technisch heel veel mogelijk als het gaat om gegevensuitwisseling in het zorgdomein en bijvoorbeeld de inzet van sociale media voor communicatie tussen artsen en patiënten. Maar waarom willen we precies gegevens uitwisselen? Het antwoord op die vraag biedt de grondslag voor alles wat je uiteindelijk doet”, zegt Haszing. “We zijn in de zorg geneigd om vooral te kijken naar wat juridisch en technisch mogelijk is – en vervolgens uit te zoeken hoe we aan de slag kunnen. Maar alles staat of valt met de onderbouwing van de noodzaak om überhaupt persoonsgegevens uit te wisselen. De nieuwe privacywet vraagt daar ook om.”

De consequenties van wet- en regelgeving

Met de komst van de nieuwe Europese privacywet, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), staat het thema privacy meer dan ooit in de belangstelling. Sinds de inwerkingtreding van de Wet aanvullende bepalingen verwerking persoonsgegevens in de zorg, in juli 2017, gelden al extra verplichtingen voor zorgaanbieders die medische gegevens via elektronische systemen willen uitwisselen. Ook de uitspraak van de Hoge Raad over het Landelijk Schakelpunt (LSP) uit december 2017 heeft consequenties.

“Het LSP beheert de zorginfrastructuur waarmee huisartsen regionaal informatie over patiënten kunnen delen met hun waarnemers en andere zorgverleners”, legt Haszing uit. “Over de kwaliteit van het LSP wordt veel geklaagd, omdat de waarneemdossiers op huisartsenposten niet goed gevuld zouden zijn. Dat heeft in essentie te maken met de medewerking van artsen, niet met technische of juridische zaken. Het inzicht dat ik cursusdeelnemers wil meegeven: een systeem kan juridisch helemaal geregeld zijn, maar het wordt pas een succes als de beroepsgroep er het nut van inziet.”

Guardians voor gegevensbescherming en informatie-uitwisseling

Haszing is enthousiast over de werkwijze van de Britse Caldicott Guardians. In Groot Brittannië is elke zorginstelling verplicht om zo’n functionaris aan te stellen, een ervaren zorgprofessional die verantwoordelijk is voor de bescherming van patiëntengegevens en de uitwisseling van medische gegevens. “Door artsen medeverantwoordelijk te maken voor de vraag welke gegevens er worden uitgewisseld, worden privacy en gegevensbescherming echt iets van het zorgproces in plaats van een technische of juridische kwestie.”

De hoofdbrekens van sociale media

Een Caldicott Guardian is ook bij uitstek een professional die kan adviseren over gegevensuitwisseling via online platforms en sociale media, zegt Haszing. “Het is belangrijk om eerst na te denken over hoe je informatie-uitwisseling organiseert voordat je gaat bekijken welke communicatiemiddelen je gaat inzetten. Een Guardian kan hierover als geen ander adviseren, Dat geldt ook voor andere vragen waarmee medici geconfronteerd worden. Wat doe je als patiënten via Facebook over hun medische toestand vertellen? Of klagen over hun behandeling in het ziekenhuis? Reageren is dan tricky, want je raakt al snel aan het medisch beroepsgeheim.”

Ook andere sociale media leveren nog wel eens hoofdbrekens op, vertelt Haszing. “In het Radboud UMC gebruiken we bijvoorbeeld niet Whatsapp, maar een app met een betere authenticatie om patiënteninformatie uit te wisselen. Want je wilt wel de kansen van apps benutten, bijvoorbeeld als het gaat om laagdrempelig contact tussen zorgverleners. Een kort overleg naar aanleiding van bijvoorbeeld een wondfoto kan prima via een app verlopen. En overigens ook zonder vermelding van de persoonsgegevens van de patiënt.”

Gegevensuitwisseling in de zorg | IIRDe rol van de patiënt bij dit soort communicatie is volgens Haszing een belangrijk aandachtspunt. “De arts heeft een zorgplicht, ook als een patiënt gegevensuitwisseling prima vindt. Patiënten willen vaak snel en makkelijk informatie, maar ze verwachten ook dat gegevensbescherming goed geregeld is. Stel je voor dat medische gegevens via Facebook Messenger bij adverteerders terecht komen en mensen vervolgens bepaalde advertenties krijgen voorgeschoteld, of van bepaalde diensten worden uitgesloten. Dan moet je als zorginstelling wel een heel goed verhaal hebben.”

Breed spectrum aan vraagstukken en docenten

De cursus Gegevensuitwisseling in de zorg is bedoeld voor professionals die (mede)verantwoordelijk zijn voor het uitwisselen van privacygevoelige informatie en medische gegevens in het zorgdomein. Dat varieert van functionarissen gegevensbescherming tot systeembeheerders. Omdat de cursus een breed spectrum aan actuele vraagstukken belicht, kunnen ook onder andere juridisch adviseurs, communicatieadviseurs, kwaliteitsmanagers er hun voordeel mee doen.

De zeven docenten van de driedaagse praktijkcursus vertellen onder leiding van hoofddocent Marieke van Dijken over bijvoorbeeld het omgaan met datalekken, het vergroten van het privacybewustzijn binnen een organisatie en het veilig gebruiken van sociale media, apps, messengers, blockchain en cloudoplossingen. Naast Léon Haszing presenteren ook deskundigen van het VU MC, Nictiz en TNO praktijkcases.

Praktische tip voor gegevensuitwisseling

“Een heel praktische tip die ik cursusdeelnemers meegeef: zorg dat je een professional met aanzien in huis hebt die nadenkt over gegevensuitwisseling, zoals in Engeland met de Caldicott Guardians al verplicht is. Zo iemand kan duidelijk maken dat bijvoorbeeld gegevensuitwisseling tussen ziekenhuizen in een regio noodzakelijk is – en niet alleen maar handig”, zegt Haszing. “Als informaticus weet ik dat bits en bytes – van labuitslagen tot foto’s – rijk zijn aan data maar niet altijd aan informatie. Daarom is het goed als artsen betrokken zijn bij hamvragen zoals: welke data wisselen we uit, waarom, over wie en – het meest belangrijk – in welke context? Want pas als die vragen zijn beantwoord, is het tijd om de kwestie aan te snijden: hoe gaan we gegevens precies uitwisselen?”

Interesse in de driedaagse praktijkcursus Gegevensuitwisseling in de zorg? Inschrijven is mogelijk via de website van IIR.

Meer informatie?

Laat uw e-mail achter en ontvang de brochure direct in uw mailbox.

Wij gebruiken cookies om IIR.nl gemakkelijk te maken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten