Print:

De jurist van de toekomst is digitaal slagvaardig

Erik Vermeulen , Senior Legal Counsel, Signify & Professor of Business & Financial Law

LinkedIn profiel

Dat de rol van jurist verandert is evident. En dat dit niet alleen te maken heeft met de wereldwijde coronacrisis is voor de meesten ook geen verrassing. Maar daarmee is slechts de helft van de materie belicht. ‘Er is feitelijk een tweedeling aan te brengen wanneer je kijkt naar deze veranderende rol. Aan de ene kant ontstaan er veel juridische vragen als gevolg van corona.  Onder andere omdat contracten niet kunnen worden nagekomen, waarbij er bijvoorbeeld gekeken moet worden of het in die specifieke situatie om overmacht gaat. Ook zijn er veel juridische vragen rondom de regelingen die spelen nu.’ Aan het woord is Erik Vermeulen, Professor Business & Financial Law aan Tilburg University en Senior Legal Counsel bij Signify, voorheen Philips Lighting.

‘Daarnaast werken ook veel advocaten vanuit huis. Mijn gevoel is dat thuiswerken redelijk snel omarmd werd, ook in andere branches, zoals die van het notariaat. Net als het gefragmenteerd op kantoor werken inmiddels als nieuwe norm wordt gezien. Voorlopig althans’, aldus Erik. ‘De andere, meer uitdagende kant van deze veranderende rol gaat over technologie. Die kant maakt pas echt impact op de wereld, dus ook op die van de juridische dienstverlening. En de vraag is hoe goed de (bedrijfs)juristen en advocaten van nu daarop zijn voorbereid.’

AI-software neemt deel van juridische taken over
‘Bedrijven gaan zich anders organiseren. Ik zie twee trends: ten eerste wordt de General Counsel steeds meer een projectmanager. Onder dat projectmanagement valt ook de digital transformation, die hij (vanuit zijn rol) zal moeten leiden binnen de juridische afdelingen. De tweede trend raakt de betrokken legal professionals, zij gaan op hun beurt met digitale tools aan de slag, dus termen als AI, blockchain, legal software en meer mogen geen uitdaging vormen voor de General Counsel die capabel is voor zijn rol’, vervolgt Erik. ‘Dit betekent dat (bedrijfs)juristen of advocaten eveneens als integraal projectmanager zullen gaan fungeren. Bijvoorbeeld door, optredend als spin in het web binnen een projectteam, via AI-tools razendsnel contractanalyses uit te voeren. Ze gaan, vanuit een breder geheel gezien, in toenemende mate rapporteren over de juridische status waarin ‘hun’ bedrijf zich bevindt. Door deze digitale transitie wordt het juridische werk sneller in kaart gebracht.’

De hongerige jurist? Die wil vooruit
Juristen en andere betrokken partijen blijken uit te zien naar de digitaliseringsslag. Saai, tijdrovend werk wordt immers veelal vervangen door interessante, meer uitdagende vraagstukken. Dit dankzij de tools die kunnen worden ingezet. Al lijkt dat nog niet dé ultieme oplossing te zijn. Erik: ‘Voor due diligence is er bijvoorbeeld al goede software beschikbaar. Maar voor juridische contractanalyse ben ik nog wat afwachtend. Algoritmen blijken nogal eens veranderd te worden waardoor de betrouwbaarheid van de betreffende tool afneemt. En daarnaast heeft het gros van de partijen die dit soort LegalTech-oplossingen aanbiedt, destijds veelal start-ups, geen juridische achtergrond. Deze ontwikkeling is wat mij betreft ook geen échte verandering, maar meer een automatiseringsslag van traditioneel juridisch werk.’

De wereld als ecosysteem
Andere samenwerkingsvormen, minder ingewikkelde termen, grenzeloze ecosystemen en inventieve (digitale) platformen vormen uiteindelijk de basis voor de daadwerkelijke omslag. Tel daar corona, thema’s als het klimaat, industrieën die veranderen, consumenten die zich anders gedragen en toenemende concurrentie bij op en je hebt een topje van de ijsberg in beeld. ‘Bedrijven gaan zich anders organiseren en dit gaat zó snel dat ook het topmanagement niet voorspellen kan waar we staan over vijf jaar’, vervolgt Erik. ‘Het management gaat meer als een ecosysteem fungeren, waarbij stakeholders overall input geven over de richting die het op lijkt te gaan. Daardoor verandert de rol van het management van controlerend naar dirigerend. Alsof je een orkest op de juiste momenten aanstuurt, op basis van de bladmuziek die je op dat moment als dirigent aangeleverd krijgt.’

Voor juristen is dit een mooie ontwikkeling, al vraagt het wel om bepaalde mentaliteit. Voor ego’s en ingewikkelde passages die niemand begrijpt is geen ruimte meer. Wél voor openheid, communicatie, cocreatie met cliënten en daarmee het toegankelijker maken van juridische documenten. Erik: ‘Veel mensen denken dat de technologische ontwikkelingen zó snel gaan dat de overheid het niet meer bij kan benen. Daardoor komt er meer druk en dus verantwoordelijk bij bedrijven te liggen.’

Juridisch én digitaal denken als nieuwe norm
‘De rol van de jurist wordt alleen maar veelomvattender en vraagt om juridisch denken kunnen combineren met digitaal denken. En die transitie is absoluut gaande. Technologie speelt een steeds belangrijkere rol in het vormgeven van de juridische processen. We worden meer en meer een onderdeel van een connected wereld. Denk alleen al aan de mogelijkheden van onze mobieltjes of aan smart homes voorzien van voice-controlled speakers en digital assistents. Zo was een gloeilamp vroeger gewoon een gloeilamp, maar is het tegenwoordig een connected device’, stelt Erik.  ‘Maar ook zaken als de virtual walkout onlangs bij Facebook en artiesten die een concert in videogame Fortnite geven voor een miljoenenpubliek geven de richting aan waarin we bewegen op het gebied van connectiviteit.’

Gedreven student is jurist van de (nabije) toekomst
De gemiddelde student staat te popelen om vanuit juridisch perspectief onderdeel te worden van deze connected wereld. ‘Het maakt dat mijn rol als hoogleraar blijvend veranderd is. Vroeger was ik een informatieverschaffer, tegenwoordig meer een contentcreator die in cocreatie met de studenten sessies organiseert. En dat gaat veel verder dan interactiviteit. Zo maak ik sinds enige tijd bijvoorbeeld korte video’s over bepaalde topics met daaraan een Q&A gekoppeld. Ook ik ben steeds meer een dirigent; ik geef richting en de studenten beantwoorden zélf vragen en discussiëren er onderling op los. Sommigen in het begin zónder camera in geval van online meetings. Maar daarna al snel mét, omdat ze de urgentie voelen om hun boodschap uit te dragen. En dat is precies de spirit die we nodig hebben in onze nieuwe wereld.’

FOMO in optima forma
Banken, verzekeraars, pensioenfondsen, ziekenhuizen, opleidingsinstituten, supermarkten: ze gaan (en móéten) allemaal meer digitaal. Betrokken legal professionals, veelal de wat ouderen, kijken veelal met argusogen naar hetgeen op ze afkomt wanneer ze als bedrijfsjurist of advocaat werkzaam zijn bij een van deze partijen. Zéggen dat ze aan moeten haken werkt uiteindelijk niet. Inspelen op FOMO, dus de fear of missing out, wel. En die zienswijze neem ik, net als de andere thema’s die ik benoemde, ook mee in de collegereeks Bedrijfskunde voor juristen.’

‘Kijk, het is niet de vraag óf je instapt als (bedrijfs)jurist, maar wanneer. En mensen die dat begrijpen zijn spot on met hun vak bezig én leveren een juridisch waardevolle bijdrage aan onze nieuwe platformeconomie waarin multidisciplinaire teams een dirigerende hoofdrol gaan spelen’, besluit Erik.

Meer informatie?

Laat uw e-mail achter en ontvang de brochure direct in uw mailbox.