Print:

Opinie – Ir. Gilbert van Zeijl (CISM)

Informatiebeveiliging in de zorg: Bewust of Bekwaam?

De veel geroemde basismaatregel uit de informatieveiligheid, de bewustwordingscampagne, slaat vaak de plank mis. Want hoe effectief is bewustwording als het bekwaamheids-niveau van ICT in de zorg onder de maat is? Basis ICT kennis is, wat mij betreft, een meer effectieve maatregel om de risico’s in informatiebeveiliging te beheersen.

Een standaard risico omtrent informatiebeveiliging in de zorg ligt in de omgang met computers door de gebruikers. ICT techneuten winden er geen doekjes om: ICT kennis en kunde van hun collega’s in de zorg is onder de maat. Met als gevolg dat zij allerlei gevaren op het netwerk introduceren, naïef omgaan met vertrouwelijke informatie en afspraken in handleidingen met regelmaat niet nakomen. Dit leidt in het algemeen tot beperkende maatregelen voor medewerkers en het definiëren van een bewustwordingsprogramma.

Onlangs was ik betrokken bij het opstellen van een programma voor de aanschaf van een elektronisch patiëntendossier. Gezien de gebruikers van dit elektronisch dossier een zeer diverse groep is, wordt er in de eisenlijst veel aandacht besteedt aan gebruikersgemak. De succes factor van het systeem is immers de mate van acceptatie en gebruik. De voorliggende programma’s van eisen die een aantal koepelorganisaties aanbieden stellen dat een elektronisch dossier uit moet gaan van ‘basale ICT vaardigheden’ voor een publiek dat varieert van verzorgende tot arts, van laag tot hoog opgeleid. Het woord ‘basaal’ maakte een discussie los die ik graag met u wil delen.

Het competentie niveau van medewerkers is een succesfactor voor het gebruik van complexe technische systemen. Dit geldt voor het gebruik van elektronische dossiers in de zorg maar ook voor de ICT omgeving in het algemeen. In de discussie stelde men dat basis vaardigheden niet gelijk zijn aan basale vaardigheden. De projectleiding bestaande uit ICT en leverancier hadden het algemene niveau ingeschat op basis kennis van ICT vaardigheden. De aanwezige zorgmanager stelde dat zij daarmee een te positief beeld hanteerden van de werkelijkheid.

De uitspraak van de zorgmanager zette mij aan het denken. Hoe ‘basaal’ of ‘basis’ zijn de ICT vaardigheden in de zorg? Ik besloot op onderzoek uit te gaan. Om als voorbeeld vacature teksten te nemen. Als eerste heb ik naar de functieprofielen voor de zorg gekeken. Bij weinig functieprofielen werden ICT vaardigheden genoemd als benodigde vaardigheden. Minimaal werd nog kantoorautomatisering genoemd, maar omgang met webbased software, internet, apps en informatiesystemen komen niet aan bod. ICT kennis is dus nauwelijks een selectiecriterium in de zorg. Ook bieden de curricula van de HBO en MBO zorgopleidingen geen uitkomst. Wel besteden opleidingen veel aandacht aan taal- en rekenvaardigheden, na alarmerende rapporten vanuit de overheid. Over ICT vaardigheden is weinig te vinden.

Ik kom tot de conclusie dat de zorgmanager wel eens gelijk kan hebben en de ICT vaardigheden vaak te positief worden ingeschat. Zolang techniek en competenties niet op elkaar aansluiten ontstaan er logischerwijs problemen. Deze lijken verdacht veel op de risico’s rond de omgang met ICT zoals beschreven in de eerste paragraaf. Te verwachten is dat de organisatie reageert met het aanbrengen van beperkingen en een bewustwordingsprogramma.
Maar zolang techniek en vaardigheden niet op elkaar aansluiten betwijfel ik of bewustwording een goede maatregel is. Breng óf het basis niveau van medewerkers omhoog óf zorg dat je ICT omgeving neerzet die aansluit bij medewerkers met een basaal ICT kennis niveau.

Over Ir. Gilbert van Zeijl

Ir. Gilbert van Zeijl (CISM)
Klinisch Informaticus
Informatiebeveiliging Zorg Zuid

Wij gebruiken cookies om IIR.nl gemakkelijk te maken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten