Print:

Ongeldigheidsverklaring Safe Harbor: impact en consequenties

Jean Paul van Schoonhoven, Chief Privacy Officer / Directeur

LinkedIn profiel

Bij tijd en wijle wordt het privacylandschap opgeschrikt door belangwekkende of zelfs baanbrekende gerechtelijke uitspraken. Er zijn natuurlijk bijna dagelijks rechterlijke uitspraken die de bescherming van persoonsgegevens raken, maar niet snel hebben deze uitspraken een brede impact. Met de onderhavige uitspraak komt de rechtmatige grondslag van veel online diensten zoals cloud storage providers per direct te vervallen.

Baanbrekende uitspraak

Het Europese Hof van Justitie (HvJEU) oordeelde eerder in 2003 over de toepasselijkheid van de Europese privacyrichtlijn op websites en daarmee gepaarde gaande online diensten (Bodil Lindqvist-arrest, C-101/01). Op 6 oktober 2015 (C-362/14) heeft het HvJEU opnieuw een soortgelijke baanbrekende uitspraak gewezen. Het HvJEU heeft namelijk de ‘Safe Harbor beschikking’ van de Europese Commissie (2000/520) ongeldig verklaard. Met zijn uitspraak blokkeert het de doorgifte van persoonsgegevens naar ondernemingen in de VS die de zgn ‘Safe Harbor principes’ hebben aanvaard.

Aantasting privacy grondrecht EU burgers

Volgens de EU-privacy regels is doorgifte van persoonsgegevens van EU burgers naar landen buiten de EU niet toegestaan, tenzij in dat land voldoende gewaarborgd is dat een passend beschermingsniveau voor die persoonsgegevens wordt geboden. Het HvJEU is van mening dat bij het beoordelen van het beschermingsniveau dat wordt geboden, zoals in het onderhavige arrest in de VS, ook periodiek moet worden gekeken naar zowel de wetgeving als naar de praktijk van naleving van rechtsregels. Volgens het HvJEU heeft de Europese Commissie bij de vaststelling van de ‘Safe Harbor beschikking’ niet onderzocht of de nationale wetgeving en de praktijk van naleving daarvan in de VS waarborgen voor een passend beschermingsniveau bieden. Bovendien staat er in de beschikking dat de ‘Safe Harbor principes’ moeten wijken voor verplichtingen van de ondernemingen in de VS op grond van wetgeving van de VS indien daar tegenstrijdigheden in bestaan. Hierdoor is het volgens het Hof dus mogelijk dat op grond van wetgeving in de VS of eisen van nationale veiligheid of algemeen belang de grondrechten van EU burgers inzake privacy worden aangetast in relatie tot hun persoonsgegevens die aan ondernemingen in de VS zijn doorgegeven. Deze situatie in de VS is een aantasting van het privacy grondrecht voor EU burgers. Zodoende komt het Hof tot de conclusie dat de beschikking van de Commissie daarmee in strijd is en dus ongeldig moet worden verklaard.

Directe consequenties

Door de ongeldigverklaring van de beschikking geldt per direct dat doorgifte aan ondernemingen in de VS niet is toegestaan is tenzij er een andere grondslag voor de doorgifte kan worden gevonden. Andere grondslagen zijn bijvoorbeeld de toestemming van de betrokkene, het gebruik van modelcontracten van de Europese Commissie of het aanvragen van een vergunning voor doorgifte bij de Minister van Veiligheid en Justitie.

Oplossingen

De dogmatische gevolgen van de uitspraak zijn verstrekkend. De praktische gevolgen voor bestaande doorgiften hoeven dat eigenlijk navenant niet te zijn. Zo vonden al enige tijd onderhandelingen plaats over een nieuw stelsel van ‘Safe Harbor’ bepalingen. Daarnaast is het mogelijk om modelcontracten te hanteren of een vergunning aan te vragen. Gelet op het feit dat doorgiften volgens het Safe Harbor principe gebaseerd waren op een rechtsgrondslag die door de Europese Commissie was overeengekomen, ligt het niet in de lijn der verwachting dat een privacytoezichthouder in een Lid-Staat hier snel herstelmaatregelen zal eisen. Met een eenmalige excercitie van juristen of adviseurs van EU ondernemingen om opnieuw te komen tot een formele rechtsgrond voor de bestaande doorgiften kan het sinds 6 oktober ontstane rechtsvacuüm relatief eenvoudig worden opgeheven. Materieel hoeven de bestaande doorgiften hier niet onder te lijden.

Wij gebruiken cookies om IIR.nl gemakkelijk te maken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten