Print:

Cloud en Recht: hoe leg je beslag in de Cloud?

Peter van Schelven, Adviseur ICT & Recht

LinkedIn profiel

Technologische ontwikkelingen plaatsen de wereld van het recht steeds weer voor nieuwe, lastige vragen. Ook het raakvlak van ‘Cloud en Recht’ staat – begrijpelijkerwijs – sinds enige tijd volop in de belangstelling. Duidelijke antwoorden op de vragen die zich aandienen, zijn een belangrijke randvoorwaarde voor het maatschappelijk vertrouwen in ICT. Vertrouwen heeft immers mede te maken met een goed stelsel van juridische spelregels. Maar de antwoorden op nieuwe vragen zijn dikwijls ook cruciaal voor de beoordeling van de rechtspositie van individuele personen, bedrijven en organisaties. Wie naar de talloze toepassingen en proposities in de Cloud kijkt, komt er al snel achter dat men in de wereld van het recht nog sterk zoekende is naar passende juridische kaders. Rechtsonzekerheid is op veel deelvragen nog troef. Op onderdelen kristaliseert de problematiek van de Cloud zich langzaam uit.

Bewijsbeslag van Cloud en Recht

Een voorbeeld uit de sfeer van het beslagrecht. Stel, ik heb met u een commercieel contract en over de uitvoering daarvan maken wij ruzie. U beschikt over een papieren brief die u eerder naar mij stuurde en waarmee ik mijn gelijk in het geschil bij de rechter zou kunnen aantonen. Ikzelf ben de bedoelde brief helaas kwijt geraakt. Aannemende dat u mij vanwege de verstoorde verhoudingen niet vrijwillig een kopie van die brief wilt verstrekken, zou ik naar de zogeheten voorzieningenrechter kunnen stappen met het verzoek mij toe te staan een zogeheten ‘bewijsbeslag’ op de brief bij u te leggen. Deze voor de praktijk belangrijke rechtsfiguur van het bewijsbeslag is in de wet geregeld en heeft volgens de wettekst betrekking op ‘bepaalde bescheiden’. De kans is groot dat de rechter mijn verzoek toewijst. De brief is immers zo’n bescheiden. Ik kan in dat geval de deurwaarder op u afsturen, die voor mij het bewijsbeslag uitvoert. Op die manier komt het voor mij gunstige bewijs relatief makkelijk boven tafel. Appeltje-eitje, zo lijkt he wel ….

In the cloud

Maar hoe zit het nou precies als de brief niet bij u op papier staat, maar in digitale vorm is vastgelegd in een ICT-systeem dat ergens in de Cloud draait, bijvoorbeeld bij een door u ingeschakelde externe hostingpartij? Kan ik dan ook met succes een beroep doen op de regeling van het bewijsbeslag? En moet u überhaupt wel meewerken aan het maken van een kopie van het digitale stuk? Of geeft u aan de deurwaarder het wachtwoord van het systeem opdat hij zelf een kopie maakt? En moet die medewerkingsplicht – die overigens met geen woord in de wet genoemd staat – duidelijk blijken uit de beslagstukken, waarin de voorzieningenrechter toestemming voor het leggen van beslag heeft verleend? Anders gezegd: is datgene wat in dit verband in de “offline” wereld geldt, ook geldig in de “online wereld”? Lange tijd waren dit vragen waar juristen in de praktijk mee worstelden, totdat zo’n drie jaar terug de Hoge Raad, het hoogste rechtscollege in Nederland in dit soort kwesties, het verlossende antwoord gaf. De rechter oordeelde dat als er bij de tenuitvoerlegging van het bewijsbeslag redelijke gronden zijn om te vermoeden dat er digitale bestanden in het spel zijn (bijvoorbeeld ‘in the Cloud’, dan moeten deze bestanden voor de deurwaarder toegankelijk worden gemaakt.

Medewerkingsplicht

Sedert die uitspraak bent u dus verplicht tot het verlenen van medewerking bij het leggen van een bewijsbeslag, ook al staat dat niet in de wet of de beslagstukken. Zonder uw medewerking zou de tenuitvoerlegging van het verlof tot het leggen van beslag zinloos zijn, aldus de hoogste rechter. Ik hoef me dus niet te bekommeren over de voor mij wellicht onbeantwoordbare vraag bij welke hostingpartij u de brief hebt ondergebracht. Uw medewerkingsplicht gaat dus ver. U moet – indien nodig – de brief in kwestie bij uw externe hostingprovider weer uit het systeem plukken om er een kopie van te maken. Of u geeft de deurwaarder rechtstreeks toegang tot het systeem, zodat hijzelf – of een door hem bij de beslaglegging meegenomen ICT-deskundige – een kopie kan maken.

De genoemde kwestie is slechts een van de talloze voorbeelden die duidelijk maakt dat het recht in de Cloud volop in beweging is. Er moet soms wel eerst jarenlang tot aan de hoogste rechter geprocedeerd worden voordat enige duidelijkheid volgt. En dan nog is die duidelijkheid niet zelden van beperkte waarde. Zo oordeelde vorig jaar een lagere rechter nog dat de verplichting tot medewerking – te weten het maken van een kopie van een digitaal bestand of het verlenen van toegang daartoe – niet geldt bij een andere vorm van beslag, te weten het zogeheten afgiftebeslag dat in de Auteurswet is geregeld. Kortom, je moet je juridisch gezien dus niet te snel rijk rekenen in de Cloud.

Goede contractuele afspraken

In de praktijk proberen bedrijven en organisaties veel juridische onzekerheden rondom de Cloud zoveel mogelijk zelf op te lossen. Goede contractuele afspraken zijn een van de middelen om de rechtspositie van de betrokken partijen te versterken. Passende regelingen kunnen zijn vastgelegd in bijvoorbeeld een SaaS-, PaaS- of IaaS-contract. Het maken en beoordelen van dit soort Cloud-contracten vergt een attitude waarin u zelfstandig, kritisch en creatief met de juridische, commerciële en technologische werkelijkheid van de Cloud omspringt. Vaak moet u zich daarbij eerst een weg banen door een oerwoud van vaak vaag of dubbelzinnig Cloud-jargon. Voorwaar geen sinecure, maar duidelijk is wel dat op dit boeiende gebied zeker nog veel te leren valt.

 

Meer weten over Cloud & Recht? Volg dan de 4-daagse verdiepingscursus Cloud & Recht in oktober.

Wij gebruiken cookies om IIR.nl gemakkelijk te maken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten