Print:

BRZO-inspecteurs: positief over bedrijfsveiligheid

Rob Velders, Oud-VROM-inspecteur en than consultant op het gebied van toezicht en handhaving

LinkedIn profiel

Rob Velders van Velders & Novák Consultancy on Enforcement gaf tijdens Opslagtanks 2016 toelichting op het onderzoek onder BRZO-inspecteurs van de Omgevingsdiensten, inspectie SZW en de veiligheidsregio’s. Hij verklaarde hun bevindingen en ervaringen met de inspectiepraktijk. Inspecteurs zijn in het algemeen tevreden, maar hebben ook zorgen over de toenemende verwachtingen en de afnemende capaciteit.  

Rampen in het verleden zorgen voor strenger toezicht in de toekomst
In 1992 stortte een vliegtuig van El Al neer in de Bijlmer. Eigenlijk staat sindsdien toezicht volop in de belangstelling van de politiek en is de druk op toezichthouders enorm toegenomen. Denk aan de paardenvlees affaire, de bankencrisis, de vuurwerkramp in Enschede. “Het toezicht vanuit de overheid had een flinke knauw gekregen. Ook in de industriële sector hebben we flinke klappen gekend. Denk bijvoorbeeld aan Chemiepack. Zaken als deze hebben diepe wonden nagelaten, vooral bij het toezicht,” vertelt Velders.

Agendapunt van de Tweede Kamer
Dit soort rampen en incidenten worden telkens ook in de Tweede Kamer besproken. “Daar worden vragen gesteld over de veiligheid en hoe we die kunnen waarborgen,” gaat Velders verder. De SP vroeg in december 2015 hoe de inspecteurs belast met toezicht op externe veiligheid aankijken tegen het huidige toezicht op BRZO-bedrijven .

Rondetafelgesprekken
Om de vraag van de SP te kunnen beantwoorden zijn in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu door Rob Velders rondetafelgesprekken georganiseerd. Voorafgaand daaraan heeft hij met diverse experts voorbereidende gesprekken gevoerd. De inspecteurs van omgevingsdiensten, veiligheidsregio’s (brandweer etc.) en inspectie SZW zijn tijdens die rondetafelgesprekken gevraagd hoe zij nu tegen het toezicht aankijken en daarover met elkaar in gesprek gegaan. In totaal hield Velders vier rondetafelgesprekken. Hieronder de belangrijkste bevindingen van deze gesprekken.

Inspecteurs zijn tevreden
Uit de gesprekken kwam onder andere dat inspecteurs tevreden zijn over de wijze waarop het toezicht nu wordt uitgevoerd. De inspecteurs zijn goed opgeleid (een 2-jarig opleidingstraject), mede dankzij extra budgetten die daarvoor beschikbaar zijn gekomen. Er zijn wel zorgen over de vraag of  die budgetten ook in de toekomst voor nieuwe inspecteurs beschikbaar blijven. Daarbij maken zij zich ook zorgen over de vergrijzing onder de inspecteurs. Er moet verjonging komen want anders is er in de toekomst niet voldoende capaciteit. Allen maken zich zorgen over de huidige en toekomstige capaciteit van de Inspectie SZW (voorheen de Arbeidsinspectie).

Minder toezicht, meer verwachtingen
In tegenstelling tot wat veel mensen denken is het rijkstoezicht in de afgelopen 10-15 jaar met bijna 40% gekrompen. De zorgen over een tekort zijn dus begrijpelijk. “Zeker gezien de verwachtingen van toezicht misschien wel met 40% of meer zijn gestegen,” vertelt Velders. “Velen denken dat indien er maar goed toezicht is, er geen ongelukken meer kunnen gebeuren. Dat is natuurlijk onzin. Toezicht kan een hoop ellende voorkomen, maar niet garanderen dat er niets meer mis gaat. Zeker met de huidige capaciteit is het lastig om aan die verwachtingen te voldoen.”

Wet Openbaar Bestuur
“Inspecteurs hebben ook last van een toenemend beroep op de Wet Openbaar Bestuur (WOB). Steeds meer journalisten stellen vragen over veiligheid en inspectierapporten,” zegt Velders. De Wet Open Overheid (de toekomstige vervanger van de WOB) verplicht de overheid om in principe alles openbaar te maken. “Veel meer informatie die de toezichthouder over bedrijven verzamelt, wordt dan vrij toegankelijk.”
De roep om openheid is groot. In andere branches waar openbaarmaking reeds verder ontwikkeld is blijken bedrijven zelf, maar ook verzekeraars en journalisten het meest gebruik te maken van deze informatie.

Onaangekondigd bezoek
De inspecteurs zijn positief over de mate waarin bedrijven bezig zijn met veiligheid. “Veiligheid krijgt een steeds grotere prioriteit in de sector. Toch willen de inspecteurs wel de vrijheid blijven houden om onaangekondigd onderzoek te kunnen blijven doen.”

Geldboetes
De sancties zijn de laatste jaren op alle terreinen fors omhoog gegaan. De inspecteurs vinden dat enerzijds goed, want het bevordert de naleving. Maar ze vinden het ook zorgelijk, want betaalde boetes (het geld) kunnen niet meer uitgegeven worden aan veiligheid. “We verjudiriseren met elkaar,” signaleren de inspecteurs. Niet uit te sluiten is dat de boetes nog verder omhoog zullen gaan. “Dat komt door de maatschappelijk eis tot hard optreden die op de schouders van de inspecteurs wordt gelegd.”

Onzekerheid bij inspecteurs
Een andere trend is de opkomst van steeds meer wetgeving met open normen. Op zich is die ontwikkeling goed, maar de inspecteurs hebben er ook last van. Open normen maken het namelijk lastig om te bepalen of bedrijven aan de doelvoorschriften voldoen. Het veroorzaakt onzekerheid bij de inspecteurs en bij de bedrijven.

En nu?
Wat betekenen al deze inzichten? Alle informatie is gecommuniceerd naar de Tweede Kamer en Rob Velders heeft het volgende advies:

Toezicht op de veiligheidscultuur
“Inspecteurs worstelen soms met de veiligheidscultuur binnen bedrijven. Cultuur is echter moeilijk te beïnvloeden. Je kunt het maar lastig beetpakken, aanwijzen of er een boete voor uitdelen. Er is echter wel een trend binnen toezichtland om steeds meer naar de cultuur van bedrijven te kijken. Organisaties als DNB en AFM hebben bijvoorbeeld psychologen in dienst om te beoordelen of er bij banken en verzekeraars wel een goede cultuur heerst. Staat de klant wel echt centraal zoals wordt beweerd of is het maar een verkooppraatje? Zo niet, dan worden die organisaties daarop aangesproken. BRZO-Inspecteurs zouden eigenlijk ook meer met veiligheidscultuur bij risicobedrijven willen doen. Meer aandacht dus voor een goede veiligheidscultuur. Het toezicht bemoeit zich in de bankensector en bij woningcorporaties ook met wie er wel en niet mag besturen, qua kunde en integriteit.” Dat gaat heel ver, maar Velders voorspelt dat dat ook in andere sectoren, zoals de BRZO, ingevoerd kan gaan worden.

Stress testen
Een andere trend is het uitvoeren van stresstesten, hetgeen iets anders is dan een rampenoefening. Velders noemt een voorbeeld: “Er zijn steeds meer cyber-aanvallen. Bij een stresstest wordt dan gecheckt hoe bedrijven hiertegen zijn bestand en hoe zij dienen om te gaan met dit soort aanvallen.”

Industrie top 100
Als inspectie-resultaten meer openbaar worden kan er ook een ander fenomeen de kop opsteken, namelijk benchmarking van BRZO-bedrijven. “Op basis van de gegevens die openbaar worden gemaakt, is er een kans dat toezichthouders of journalisten net zoals bijvoorbeeld bij de ziekenhuizen een top 100 gaan maken.”

Als laatste
Het toezicht zoals het er nu staat is zeker niet af en zal zich dus verder ontwikkelen. Velders adviseert de industrie om niet toe te kijken en de ontwikkelingen op zich af te laten komen. “Wees pro-actief, vorm mee. Organiseer bijvoorbeeld rondetafelgesprekken met bedrijven zelf. Hoe kijken zij tegen het toezicht aan? Dat geeft de Tweede Kamer meer input bij de beslissing over komende veranderingen. En ook inspecteurs willen best graag horen hoe de bedrijven tegen het toezicht aankijken!”

Wij gebruiken cookies om IIR.nl gemakkelijk te maken. Bezoekt u onze website, dan gaat u akkoord met deze cookies meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten